Lezingen

Hieronder (onder de filmpjes) staan vier uitgangspunten voor lezingen. Eerst een kort woord vooraf.

In al mijn lezingen gaat het om erkenning. Of het nu gaat om een uitdagende kijk op samenleven, ruimte om met elkaar mee te leven, zoeken naar gemeenschapsleven of knokken voor een zinvol leven.

Erkenning speelt een bepalende rol in persoonlijke en intieme verbindingen tussen mensen, in burgerschap en de daarin werkzame rechten en plichten en in hoe we sociaal met elkaar omgaan in bijvoorbeeld de politiek, in sociale media en op het werk.

Graag ga ik vooraf met mijn beoogde toehoorders in gesprek om te weten wat er bij u leeft. Ik stem mijn lezing daar op af.

Lezing 1.

Erkenning máákt ons en geeft ons horizon

Deze lezing is min of meer een hoorcollege over mijn interpretatie van de filosofie van erkenning van Axel Honneth. Ik ga met name in op de praktische betekenis van deze in Nederland nog onbekende filosofie. Welke is dat dan?

Kort gezegd maakt de filosofie van erkenning duidelijk dat actieve inzet om te participeren in onze superdiverse samenleving veel meer recht doet aan wat ons mensen tot mens maakt dan er vanuit te gaan dat het zelf en de ander volledig van elkaar gescheiden zijn. Het wordt tijd om het einde van de hoogtijdagen van het individualisme aan te kondigen.

Let wel, het begrip ‘erkenning’ heeft in deze filosofie geen psychologische betekenis. Ik hoop u in deze lezing te kunnen laten inzien dat niemand van ons überhaupt mens zou zijn zonder erkenning. Het is erkenning wat ons maakt tot de soort die we zijn. Als we collectief naar dat inzicht gaan handelen, zal gelijke sociale waardering het gevolg zijn.

Lezing 2.

De veelbelovende ruimte van onze vertegenwoordigende democratie

Over de analyse (van essayist Claude Lefort) van onze vertegenwoordigende democratie als samenlevingsvorm waarin meer dan in andere samenlevingsvormen de ruimte openligt die nodig is om elkaar als leden van dezelfde samenleving sociaal te waarderen vanwege hoe we als unieke persoon bijdragen aan wat we samen zijn. Laten we ophouden met afgeven op ons bestel en in plaats daarvan de openliggende mogelijkheden uitbuiten om elkaar als de ander in dezelfde samenleving te erkennen. De uitkomst van deze lezing is dezelfde als die van lezing 1, alleen de route waarlangs ik u er mee naartoe neem, is anders.

Lezing 3.

Identiteit als geluksdubbeltje op zijn kant

Toen ik als volstrekt wereldvreemde en onwetende jongeman ontdekte dat ik door mijn ongeloof niet langer vanzelfsprekend deel uitmaakte van mijn streng gereformeerde sociale achtergrond stond ik voor een opgave die ik pas achteraf als zodanig kan benoemen. Ik had geen idee van wie ik was of zelfs dat het zinvol zou kunnen zijn om dat te weten. Er was ook geen samenhangend en afgebakend geheel van maatschappelijke waarden waarop ik mij kon oriënteren.

Deze lezing gaat over hoe het is om je identiteit bij mekaar te scharrelen in de sociale zee zonder vaste bakens die onze samenleving is. Toch heb ik er juist door dit ‘scharrelen’ een steeds scherper oog voor gekregen dat ik tegelijk ingezetene en blijvende nieuwkomer in onze samenleving ben.

Ik vertel u graag meer over de vloek en de zegeningen van deze positie.

Lezing 4.

Depressie onder controle, het is mogelijk!

Helaas ben ik ervaringsdeskundige op het gebied van depressie. Nu ja, niet alleen helaas, want ik ben óók ervaringsdeskundig in het onder controle krijgen en houden van depressie.

Zodoende dat ik uit ondervinding weet dat depressie ervoor zorgt dat je niet doorhebt dat je het hebt. Het tast je bewustzijn aan, zodat je het idee hebt dat je er logische redeneringen op nahoudt. Niets is minder waar. Depressie maakt dat je gaat denken, doen en voelen in dienst van hem.

Kent u dat? U zegt op het werk tegen een collega: ‘mooi weer he?’ waarop de collega antwoordt: ‘ja, alleen jammer dat wij binnen zitten’. Cynisme. Zwartgalligheid. We vinden het nog grappig ook. We lijden collectief aan depressie en praten hem goed. Nu ik het zie, kan ik het niet meer niet zien. Ik hoop daar zoveel mogelijk mensen bewust van te maken. En bij te dragen aan een ommekeer. Ik ondervind dagelijks aan den lijve hoe dat kan.

In deze lezing zal ik me uitsloven om u over te halen om te beginnen met stoppen: erken de ziekte, herken de symptomen en help depressie terug te dringen.